پارمنیدس الئایی (حدود ۵۱۵–۴۵۰ پیش از میلاد)، فیلسوف یونان باستان و بنیانگذار مکتب الئا، از نخستین متفکرانی است که بهطور نظاممند به هستیشناسی پرداخت. او در اثر منظوم خود، درباره طبیعت (Peri Physeos)، تمایزی بنیادین میان «راه حقیقت» و «راه پندار» ترسیم کرد و با استدلالی عقلانی، به نفی تغییر، کثرت و حرکت پرداخت. پارمنیدس با تأکید بر «هستی یگانه، ابدی و نامتغیر»، مسیر فلسفهی غرب را از کیهانشناسی طبیعی به متافیزیک و منطق تغییر داد.