امام حسن بن علی(ع) نخستین فرزند امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) و نخستین نوه پیامبر اکرم(ص) است. بنابر گزارشهای تاریخی، نام «حسن» را پیامبر(ص) برای او برگزید و او را بسیار دوست داشت. او هفت سال از عمر خود را با پیامبر(ص) همراه بود و در بیعت رضوان و ماجرای مباهله با مسیحیان نجران حضور داشت. - فضایل امام حسن(ع) در منابع شیعه و اهلسنت آمده است. او یکی از اصحاب کساء است که آیه تطهیر درباره آنان نازل شد و از معصومین علیهم السلام هستند. آیه اطعام، آیه مَوَدَّت، و آیه مُباهله نیز درباره او و پدر و مادر و برادرشان نازل شده است. او دو بار تمام داراییاشان را در راه خدا بخشیدند و سه بار نیمی از اموالشان را به نیازمندان دادند. گفتهاند به سبب همین بخشندگی ها، او را «کریم اهلبیت» خواندهاند. او ۲۰ یا ۲۵ بار پیاده به حج رفته اند. از زندگی او در دوران خلفا خبر چندانی در دسترس نیست. به دستور خلیفه دوم به عنوان شاهد، در شورای ششنفره تعیین خلیفه سوم حاضر بود. گزارشهایی نیز از شرکت او در برخی جنگها در دوره خلیفه سوم وجود دارد. او در شورشهای اواخر خلافت عثمان، به دستور امام علی(ع) به محافظت از خانه خلیفه پرداخت. در دوره خلافت امام علی(ع) همراه او به کوفه رفت و در جنگهای جمل و صفین از فرماندهان سپاه بود.