گذار از اقتصاد شکار-گردآوری به کشاورزی و دامپروری، که با عنوان انقلاب نوسنگی (Neolithic Revolution) شناخته میشود، یکی از مهمترین و بنیادیترین تحولات در تاریخ زیستی و فرهنگی انسان خردمند (هوموساپینس) محسوب میشود. این پدیده که تقریباً ۱۲۰۰۰ سال پیش در مناطق مختلف خاور نزدیک آغاز شد، نه صرفاً یک اختراع یا اکتشاف ساده، بلکه نتیجه تعامل پیچیدهای از تغییرات اقلیمی، فشارهای جمعیتی، تکامل رفتاری و جهشهای شناختی در جوامع انسانی پایان پارینهسنگی بود. این مقاله به بررسی بسترهای شکلگیری، مراکز مستقل اهلیسازی، پیامدهای زیستی و اجتماعی، و نظریههای تبیینکننده این دگرگونی بزرگ میپردازد.