افزایش قیمت دلار فقط به معنای گران‌تر شدن کالاهای وارداتی نیست؛ اثر آن می‌تواند به بخش‌های مختلف اقتصاد و در نهایت به قدرت خرید خانوار منتقل شود.

وقتی نرخ ارز افزایش می‌یابد، هزینه واردات کالاها و مواد اولیه و تجهیزات موردنیاز تولید نیز می‌تواند افزایش پیدا کند. بسیاری از کالاهای داخلی نیز، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم، به نهاده‌های وارداتی وابسته‌اند.

در نتیجه، افزایش هزینه‌های تولید می‌تواند به افزایش قیمت کالاها و خدمات منجر شود؛ در حالی که اگر درآمد خانوارها متناسب با این افزایش قیمت‌ها رشد نکند، قدرت خرید کاهش می‌یابد.

دلار ↑ → هزینه واردات ↑ → هزینه تولید ↑ → قیمت‌ها ↑ → قدرت خرید ↓

اما چرا این اثر اهمیت دارد؟

بخشی از تولید داخلی به مواد اولیه، تجهیزات یا نهاده‌های وارداتی وابسته است.
افزایش نرخ ارز می‌تواند هزینه تمام‌شده تولید را افزایش دهد.
رشد قیمت‌ها، در صورت عدم تناسب با رشد درآمد، قدرت خرید واقعی خانوار را کاهش می‌دهد.

بنابراین، در تحلیل آثار نرخ ارز، تنها به قیمت کالاهای وارداتی توجه نکنید؛ زنجیره انتقال نرخ ارز به هزینه تولید، قیمت‌ها و قدرت خرید را نیز در نظر بگیرید.
سواد اقتصادی یعنی بتوانیم ارتباط میان متغیرهای اقتصادی را ببینیم؛ تغییر نرخ ارز می‌تواند بسیار فراتر از بازار ارز، بر هزینه‌های زندگی و قدرت خرید اثر بگذارد.
به نظر شما، کدام بخش از این زنجیره بیشترین اثر را بر زندگی روزمره خانوار دارد: افزایش هزینه واردات، رشد هزینه تولید یا افزایش قیمت کالاها و خدمات...؟


دپارتمان اقتصاد و سرمایه‌ مرکز آموزش‌تخصصی دانشگاه شهیدبهشتی
@ELIsbu