سیمای سوره ضحى‌
این سوره یازده آیه دارد و در مکّه نازل شده است.
نام سوره، برگرفته از آیه اول است که با سوگند به هنگام بالا آمدن روز آغاز مى‌شود.
از آنجا که مخالفان، به خاطر قطع نزول وحى به مدّت پانزده روز، به آن حضرت نیش زبان مى‌زدند، لذا این سوره در مقام دلدارى به پیامبر است و حمایت‌هاى خداوند از آن حضرت را، از هنگام یتیمى تا رسیدن به رسالت بیان مى‌دارد.
و آنگاه از پیامبر مى‌خواهد تا او نیز با یتیمان و محرومان برخوردى خدایى داشته و با زبان و عمل، نعمت‌هاى الهى را آشکار ساخته و سپاس‌گزار آنها باشد.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‌
به نام خداوند بخشنده مهربان‌
وَ الضُّحى‌ «1» وَ اللَّیْلِ إِذا سَجى‌ «2» ما وَدَّعَکَ رَبُّکَ وَ ما قَلى‌ «3» وَ لَلْآخِرَةُ خَیْرٌ لَکَ مِنَ الْأُولى‌ «4» وَ لَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضى‌ «5»
«1» به روشنایى آغاز روز سوگند. «2» به شب سوگند آنگاه که آرامش بخشد. «3»
پرودگارت تو را وانگذاشته و خشم نگرفته است. «4» همانا آخرت براى تو بهتر از دنیا است. «5» و به زودى پروردگارت (چیزى) به تو عطا کند که خشنود شوى.
نکته ها
«ضحى» به معناى اوایل روز و هنگام چاشت است. «سجى» هم به معناى پوشاندن و هم به معناى سکون و آرامش است.
«وَدَّعَکَ» از «تودیع» به معناى واگذاشتن و رها کردن است و «قَلى‌» به معناى شدّت عداوت و بغض و خشم و قهر است.
براى چند روزى وحى از پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله قطع شد. مخالفان سرزنش کردند که خدا تو را رها کرده است. این آیات نازل شد و حضرت را دلدارى داد. شاید دلیل قطع وحى آن بود که خداوند به مردم بفهماند هر چه هست از اوست و پیامبر در الفاظ وحى و زمان نزول آن و مقدار آن، از خود اختیارى ندارد.
نشانه آنکه خدا پیامبرش را رها نکرده، این است که در این سوره کوچک، سیزده بار شخص پیامبر مورد خطاب قرار گرفته است.